Tách điều thấy và điều đoán: ghi chép quan sát ba cột
“Con chó sợ” là đoán, “con chó cụp đuôi, lùi lại” là thấy. Ghi chép ba cột thấy – nghĩ – thắc mắc giúp quan sát chính xác hơn và lập luận vững hơn ở mọi môn học
#kỹ năng quan sát
Đặt hai vật cạnh nhau: so sánh để thấy điều một vật không cho thấy
Nhìn một chiếc lá thì khó nói nó có gì đặc biệt; đặt cạnh chiếc lá khác, khác biệt hiện ra ngay. Cách so sánh có hệ thống bằng bảng tiêu chí, kèm bài tập cho họ
Quan sát lặp lại theo thời gian: cách nhận ra quy luật
Một lần nhìn chỉ cho bạn một khoảnh khắc. Quan sát cùng một thứ, cùng giờ, cùng cách trong nhiều ngày mới cho thấy quy luật — cách lập nhật ký quan sát cây, trờ
Quan sát trong thí nghiệm: ghi gì trước, trong và sau khi làm
Thí nghiệm hỏng ít khi vì làm sai thao tác, thường là vì không ghi lại trạng thái ban đầu hay bỏ lỡ khoảnh khắc thay đổi. Cách chia vai và ghi chép ba giai đoạn
Đi bộ quan sát ngoài trời: chuẩn bị, cách nhìn và giữ an toàn
Một vòng đi bộ quanh khu phố, bờ sông hay công viên có thể thành buổi học quan sát nếu có chủ đề, sổ ghi và vài quy tắc an toàn. Hướng dẫn cho giáo viên, phụ hu
Học bằng mắt: quan sát người thạo việc để làm theo
Người học nghề giỏi biết nhìn đúng chỗ: tay đặt ở đâu, nhịp nhanh chậm, bước nào bị lướt qua. Cách quan sát người thạo việc theo từng lượt, ghi lại và tự thử để
Quan sát bằng tai, mũi, tay: khi đôi mắt chưa đủ
Người thợ máy nghe tiếng động cơ biết chỗ hỏng, người bán trái cây sờ là biết độ chín. Quan sát bằng tai, mũi, tay mở ra những thông tin mắt bỏ lỡ — cách luyện
Mù thay đổi: vì sao nhìn ngay trước mặt mà vẫn không thấy
Ai cũng từng không nhận ra một thay đổi lớn ngay trước mắt. Hiểu giới hạn của sự chú ý — mù thay đổi, mù do không chú ý — giúp bạn quan sát khiêm tốn hơn và có
Quan sát có chủ đích: mang một câu hỏi theo trước khi nhìn
Nhìn lâu chưa chắc đã thấy nhiều. Quan sát có chủ đích bắt đầu bằng một câu hỏi cụ thể, giới hạn thời gian và ghi lại ngay — cách tập cho học sinh lẫn người lớn