Người lớn học bơi nên đi theo thứ tự: làm quen nước, tập thở, tập nổi và tập đứng dậy an toàn từ tư thế nổi, rồi mới đến đạp chân, quạt tay và phối hợp. Luôn học ở hồ có cứu hộ, có người hướng dẫn, không tập một mình.
Nhiều người lớn chưa biết bơi mang theo một nỗi ngại khá riêng tư: sợ nước, ngại bị nhìn, nghĩ rằng đã quá tuổi. Thực tế là người lớn có lợi thế hiểu được giải thích và tự quan sát cơ thể mình. Cái khó chính là cảm giác an toàn trong nước, và thứ tự học dưới đây được xếp để xây cảm giác đó trước tiên.
Những điều an toàn không được bỏ qua
Câu trả lời ngắn: an toàn đi trước kỹ thuật. Trước khi nói đến bất cứ động tác nào, giữ những nguyên tắc này trong suốt thời gian học:
- Chỉ học và tập ở hồ bơi có nhân viên cứu hộ trực, không tập ở sông, hồ, ao, biển khi chưa bơi vững và chưa có người đi cùng.
- Có người hướng dẫn có chuyên môn ở giai đoạn đầu; không tự tập một mình khi chưa bơi được.
- Tập ở vùng nước đứng chạm đáy, ngực còn trên mặt nước, cho tới khi đã biết nổi và đứng dậy an toàn.
- Không xuống nước khi vừa ăn no, khi đói lả, khi mệt hoặc sau khi uống rượu bia.
- Người có bệnh tim mạch, huyết áp, động kinh, bệnh hô hấp hoặc đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ trước khi học.
- Không dùng phao bơm hơi đồ chơi như thiết bị an toàn; nếu cần dụng cụ nổi, dùng loại dành cho tập bơi theo chỉ dẫn của người dạy.
Những điều trên nghe hiển nhiên, nhưng phần lớn tai nạn dưới nước xảy ra khi người chưa bơi vững tự xuống chỗ sâu, hoặc ở vùng nước tự nhiên không có người giám sát.
Chuẩn bị gì trước buổi học đầu?
Đồ cần có rất ít: đồ bơi vừa người, kính bơi vừa mặt không lọt nước, mũ bơi nếu hồ yêu cầu, khăn và dép. Kính bơi vừa vặn quan trọng hơn nhiều người nghĩ, vì nước vào mắt là một lý do khiến người mới ngại úp mặt.
Ăn nhẹ trước buổi học khoảng một đến hai giờ, mang theo nước uống. Đến sớm vài phút để làm quen với hồ, xem chỗ nước nông, chỗ nước sâu, vị trí của nhân viên cứu hộ. Nếu có điều gì về sức khoẻ, như từng bị chuột rút, hãy nói trước với người hướng dẫn.
Thứ tự học bơi cho người lớn
Thời gian của mỗi bước rất khác nhau giữa người này và người khác; đừng so với ai. Chỉ chuyển bước khi bước trước đã làm được thoải mái.
| Bước | Tập gì | Dấu hiệu đã sẵn sàng sang bước sau |
|---|---|---|
| 1. Làm quen nước | Đi lại trong vùng nước nông, té nước lên mặt, ngồi xuống cho nước ngang vai | Không còn giật mình khi nước chạm mặt |
| 2. Tập thở | Hít bằng miệng trên mặt nước, úp mặt xuống thở ra từ từ bằng mũi và miệng thành bong bóng | Úp mặt thở ra đều vài lần liên tiếp không hoảng |
| 3. Tập nổi | Bám thành hồ hoặc có người đỡ, thả lỏng người cho nổi; nổi úp, rồi nổi ngửa | Nổi được vài giây không cần bám |
| 4. Tập đứng dậy từ tư thế nổi | Co gối về ngực, ấn hai tay xuống, ngẩng đầu, đặt chân xuống đáy | Tự đứng dậy được từ nổi úp và nổi ngửa |
| 5. Lướt nước | Đạp thành hồ, duỗi người lướt về phía trước rồi đứng dậy | Lướt thẳng người, giữ được hơi |
| 6. Đạp chân | Bám thành hồ hoặc dùng ván nổi, tập kiểu đạp chân theo hướng dẫn | Di chuyển được với ván nổi |
| 7. Tay và phối hợp thở | Tập động tác tay, rồi nối tay, chân với nhịp ngẩng đầu lấy hơi | Bơi được vài mét liên tục, lấy hơi được |
Bước 4 hay bị xem nhẹ nhưng là bước quan trọng nhất về an toàn. Người biết nổi mà không biết đứng dậy sẽ hoảng khi mất thăng bằng, dù nước chỉ ngang ngực.
Vượt nỗi sợ nước như thế nào?
Sợ là phản ứng bình thường
Nỗi sợ nước ở người lớn thường có lý do: từng bị sặc lúc nhỏ, từng chứng kiến tai nạn, hoặc đơn giản là chưa bao giờ ở trong nước. Không cần ép bản thân hết sợ ngay; mục tiêu là sợ ít đi từng chút qua những trải nghiệm an toàn lặp lại.
Kiểm soát được thì bớt sợ
Phần lớn nỗi sợ đến từ cảm giác mất kiểm soát. Vì vậy tập thở và tập đứng dậy được đặt lên đầu: khi biết mình luôn có thể đứng lên lấy hơi, cơ thể bắt đầu thả lỏng. Mà thả lỏng thì nổi dễ hơn.
Nói với người hướng dẫn
Hãy cho người dạy biết mình sợ chỗ nào: sợ úp mặt, sợ chỗ sâu, sợ bị buông tay. Người có kinh nghiệm sẽ điều chỉnh tốc độ và giữ lời hứa khi nói “sẽ không buông tay”. Lòng tin vào người dạy là một phần của việc học.
Vì sao người lớn nên có người hướng dẫn?
Bơi là kỹ năng có rủi ro thật, và người mới không tự thấy được lỗi của mình khi đang ở dưới nước. Người hướng dẫn nhìn từ trên bờ thấy ngay đầu ngẩng quá cao làm chân chìm, hơi thở bị nín thay vì thở ra, chân đạp từ đầu gối thay vì từ hông.
Người hướng dẫn cũng là người giữ an toàn trong những buổi đầu: đỡ khi tập nổi, đứng gần khi tập lướt, nhận ra khi người học mệt hoặc hoảng. Khi chọn, hãy hỏi về kinh nghiệm dạy người lớn và người sợ nước, cách họ xếp các bước, và họ có đứng dưới nước cùng học viên hay không.
Khi đã bơi được vài chục mét liên tục và tự tin ở vùng nước đứng được, bạn có thể tự tập thêm ở hồ có cứu hộ. Nhưng xuống chỗ sâu hay vùng nước tự nhiên thì vẫn nên có người đi cùng và có kỹ năng cứu hộ cơ bản.
Những lỗi kỹ thuật người lớn hay mắc
Nín thở dưới nước
Nhiều người úp mặt xuống là nín, ngẩng lên thì vừa phải thở ra vừa hít vào trong một tích tắc nên không đủ hơi. Cần thở ra liên tục khi mặt dưới nước, để lúc ngẩng lên chỉ việc hít.
Gồng cứng người
Gồng làm cơ thể nặng và chìm. Tập nổi trong trạng thái thả lỏng, thở chậm, để cảm nhận nước đỡ mình.
Ngẩng đầu quá cao
Đầu ngẩng cao thì hông và chân chìm xuống, cơ thể như đang leo dốc. Giữ đầu thấp, mắt nhìn xuống đáy hoặc hơi chếch về trước, chỉ ngẩng khi lấy hơi.
Học nhanh quá
Vội học tay chân khi chưa nổi vững, chưa thở đều. Kết quả là vừa đạp vừa quạt mà vẫn chìm, rồi nản. Lùi về bước thở và nổi thường gỡ được.
Tình huống: học bơi ở tuổi bốn mươi
Một người mẹ ngoài bốn mươi quyết định học bơi khi con bắt đầu đi học bơi ở trường, vì không muốn mỗi lần đưa con đi biển chỉ dám đứng trên bờ. Buổi đầu chị không dám úp mặt xuống nước, cả buổi chỉ tập té nước lên mặt và thổi bong bóng trên mặt nước.
Người hướng dẫn không ép, chỉ đề nghị mỗi buổi thêm một chút: úp nửa mặt, rồi cả mặt, rồi đếm được ba nhịp thở ra. Đến khi biết tự đứng dậy từ tư thế nổi, chị nói cảm giác như được mở khoá. Những bước tiếp theo đi nhanh hơn hẳn, vì cái sợ lớn nhất đã được tháo ra trước.
Câu hỏi thường gặp
Người lớn tuổi có học bơi được không?
Được, với điều kiện sức khoẻ cho phép và có người hướng dẫn. Người có bệnh mạn tính nên hỏi bác sĩ trước. Tiến độ có thể chậm hơn người trẻ nhưng không có tuổi nào là quá muộn.
Học bao lâu thì biết bơi?
Rất khác nhau tuỳ người, nhất là tuỳ mức sợ nước ban đầu. Đừng đặt hạn số buổi; hãy theo từng bước, chuyển bước khi bước trước đã thoải mái.
Nên học bơi kiểu nào trước?
Người dạy sẽ gợi ý theo cơ thể và mục tiêu của bạn. Nhiều nơi bắt đầu bằng bơi ếch hoặc bơi sải; điều quan trọng hơn là đã vững thở, nổi và đứng dậy an toàn.
Có thể tự học bơi qua video không?
Video giúp hiểu động tác, nhưng không thay được người hướng dẫn và người cứu hộ khi bạn ở dưới nước. Người mới không nên tự tập một mình chỉ dựa vào video.
Biết bơi rồi có thể bơi ở sông, biển không?
Bơi ở vùng nước tự nhiên khác hồ bơi rất nhiều vì có dòng chảy, sóng, độ sâu thay đổi. Chỉ bơi ở nơi có cứu hộ, có người đi cùng, và tuân theo biển báo, hướng dẫn tại chỗ.
Sợ nước quá thì có nên bỏ học bơi không?
Không nhất thiết. Hãy nói rõ nỗi sợ với người hướng dẫn và đi chậm ở các bước làm quen nước, tập thở, tập đứng dậy. Nhiều người sợ nước đã học được bơi theo cách đó.